DERİ KANSERİ VE ÇEŞİTLERİ

Amerika’da her yıl 500000 yeni deri kanseri vakası tanısı konmaktadır. Son on yılda %15-20’den daha fazla bir artış göstermiştir. 3 tip deri kanseri mevcuttur. Bazalyomalar %65-80, yassı hücreli kanserler %10-25 oranında olup, kalanı da melanomlar oluşturmaktadır. Ozon tabakasındaki değişiklikler gelecekteki deri kanseri insidensinde belirgin bir artışa neden olacaktır. Deri kanserlerinde altta yatan mekanizma zayıf olarak tanımlanmış olmasına karşın, güneş ışığına maruz kalmak ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Ultraviyole A ve B belirgin bir rol oynarlar. Kişinin bronzlaşma kabiliyetinin zayıf olması risk faktörlerindendir.

Melanomlar en hızlı artış gösteren kanser grubudur. Oluşum hızları her 10 yılda bir ikiye katlanmaktadır. Açık tenli, uzun süre güneşe maruz kalmış, 15 yaşından önce şiddetli güneş yanığı geçiren, ailesinde melanom olan, atipik yada çok sayıda normal görünümlü beni olan kişilerde melanom gelişme riski artmıştır. Melanom yeni bir lezyon olarak yada daha önceden mevcut olan bir ben, güneş lekesi üzerinde gelişebilir. Atipik benlerde malign melanom gelişme riski belirgin olarak artmıştır. Lösemi, lenfoma yada böbrek nakli olmuş bireylerde de melanom gelişme riski artmıştır.

Normal Ben
* Genellikle doğumdan sonraki 6-12 ayda ortaya çıkarlar
* Vücut büyümesiyle orantılı olarak büyürler
* Simetrik pigmente olmuşlardır
* Belirgin ve düzgün sınırları vardır
* Tüm vücutta 10 ila 40 arasında olurlar, çocukluk ve ergenlik boyunca büyüyebilir ve sayıları artabilir.
* Gebelikte daha belirgin olurlar.
* Bileğin üzerindeki güneş gören bölgelerde mevcutturlar.
* Saçlı deri, meme ve kalçada daha az görülürler.

Atipik Ben
* Normal ben ve melanom arasındaki benlerdir.
* 5 mm’nin üzerinde olurlar.
* Merkezi kabarık, kenarları düzdür.
* Koyu yada düzensiz pigmente olmuştur.
* Etrafındaki deriye doğru solan düzensiz sınırlı benlerdir.
* Tek yada çok (100’ü geçebilir)
* Biri diğerinden çok farklı görünebilir.
* Güneş gören bölgelerde görülür (sırt en sık)
* Saçlı deri meme kalçayı tutar.

Malin Melanom
* Asimetrik, düzensiz sınırlı,
* Değişik renklerin karışımı olan,
* Etrafındaki deriye doğru yayılan pigment içeren,
* Genellikle en az 5 mm çaplı,
* Anormal yüzeyi olan (kabuklu, kepekli, kanayan , sulantılı)
* Kaşıntı ağrı hassasiyet bulguları olan,
* Etrafında kırmızı, ödemli, değişik renkte pigmentasyonu olan deri tarafından çevrelenen lezyonlardır..

Deri yüzeyinde şüphelendiğiniz lezyonlar olunca bir doktora görünmeliyiz. Daha önceden mevcut olan benlerde sınır düzensizliği, asimetri, renk alacası gelişiyor, kabarıklık, kendiliğinden kanama görülüyor ise hemen şüphelenmek gerekir. Yada ben olmasa bile ortaya çıkan sivilce benzeri iyileşmeyen, sulantılı, üzeri ülsere yada kanayan yaralarda melanom olmayan deri kanserleri açısından düşünülmeli ve doktora başvurulmalıdır.
Bu kanser tiplerinin güneş ışığı ile bağlantısı gözönüne alınarak güneşten korunma sağlanmaya çalışılmalıdır. Bunun için güneş ışınlarının daha etkili olduğu saatlerde dışarda olmaktan kaçınmak gerekir. Ozon tabakasındaki açılma yüzünden daha özenli bir koruma sağlanmalıdır. Bunun için güneş koruyucu losyanlar ve kremlerden faydalanabiliriz. Bu koruyucuların üzerinde koruma faktörlerinin ne kadar olduğu belirtilir. Faktör 2 %50 koruma sağlar. Faktör 15 ise %93 koruma sağlar. 15 faktörün altında güneş koruyucu kullanımı yeterli koruma sağlamadığından önerilmemektedir. Güneş koruyucularının dış ortama çıkmadan yarım saat önce sürülmesi gerekir. Böylece koruyucu ekranın oluşması için yeterli zaman sağlanır. Gün batımına kadar her 3-4 saatte bir tekrar koruyucu sürülmelidir. Aşırı terleme ve denize girme sonrasında etki azalabileceği için koruyucu tekrarlanmalıdır. Güneş koruyucu içeren dudak nemlendiricileri de dudak kanseri gelişim riskini azaltmaktadırlar.
Güneş koruyucular ayrıca UVA’nın foto yaşlanma yapıcı etkisini de engellerler. Yaşla ve aşırı güneş ışığına maruz kalınmasıyla ortaya çıkan lekelerden, kabarıklıklardan ve çizgilenmelerden de korunmak için düzenli güneş koruyucu kullanımı uygun olacaktır. Özellikle açık tenlilerde Nisan – Ekim arasındaki dönemde düzenli koruyucu kullanımı önerilmektedir. Koruyucuların yüzün ve vücudun kuru ya da yağlı olmasına göre krem, losyon, gel, sprey formlarından biri seçilmelidir. Her birey için farklı formların kullanılması gerektiğinden yeterli bilgilenme için doktorunuzla görüşmeniz uygun olacaktır.